قربانی در عید قربان
از سه نوع حیوان میتوان برای قربانی استفاده كرد:
- شتر
- گاو، گاومیش
- گوسفند، بز
نر و ماده بز بر صحت قربانی شدن هیچ گونه تأثیری ندارد ولی در شتر و گاو نوع ماده آن افضل است و در گوسفند، نر آن برتر از ماده است. گوسفند و بز برای یك نفر كافی است، حتی اگر بزرگ و چاق باشد اما گاو، گاومیش و شتر برای یك نفر تا هفت نفر كفایت میكند.
احکام قربانی کردن در عید قربان
آیا ذبح كردن قربانی در روز اول یا روزهای دوم و سوم فرقی دارند؟
بله؛ بنا به گفته پیامبر اكرم (ص)، ایام ذبح قربانی سه روز است و پر ثوابترین آن، روز اول قربانی است. در این سه روز از زمان طلوع فجر روز دهم تا غروب روز سوم عید میتوان ذبح انجام داد.
قربانی كردن چه زمانی باید انجام شود؟
در مكانی كه نماز عید اقامه نمیشود، از زمان طلوع فجر دهم ذیالحجه و در مكانی كه نماز عید اقامه میشود بعد از اقامه نماز عید قربان شروع میشود.
ذبح قربانی به چه كسی واجب میشود؟
به هر شخص مسلمان (زن و مرد) ساكن در شهر و روستا كه دارای «20» مثقال طلا و یا «140» مثقال نقره و یا اموالی معادل قیمت یكی از آنها باشد ذبح قربانی واجب میشود. البته مسكن، اثاثیه منزل و مایحتاج اصلی جزو این اموال محسوب نمی گردد. در مورد طلا و نقره، مستعمل و غیرمستعمل بودن آنها فرقی با هم ندارند.
احکام قربانی کردن در عید قربان
حیوان قربانی چه شرایطی باید داشته باشد؟
گوسفند و بز یكسال تمام داشته باشد و اگر گوسفندی شش ماه تمام و به هفت ماهگی داخل شده باشد اما از لحاظ جثه بهگونهای كه تشخیص آن در میان گوسفندان یك ساله مشكل و یا ناممكن باشد قربانی كردن آن نیز صحیح خواهد بود. در مورد گاو و گاومیش دو سال تمام داشته و به سن سه سالگی داخل شده باشد. در مورد شتر پنج سال تمام داشته و به شش سالگی داخل شده باشد.
پوست قربانی را چه باید كرد؟
پوست قربانی صدقه داده میشود و یا از آن آلاتی مانند مشك، غربال یا فرش پوستی و غیره در خانه مورد استفاده قرار میگیرد؛ یا میتوان آن را به چیزی كه باقی مانده و از آن استفاده میشود تبدیل نمود.
احکام قربانی کردن در عید قربان
قربانی کردن مرغ یا خروس چه حکمی دارد؟
اگر شخصی بعلت ناتوانی مالی نتواند حیوانی بخرد ذبح کردن مرغ و خروس برای آن مكروه تحریمه میباشد.
چه معایبی مانع از صحت قربانی شدن حیوان میشود؟
- كور بودن حتی یك چشم یا بیش از یك سوم
- لاغر بودن به حدی كه استخوانهایش مغز نداشته باشد
- بریده بودن گوش و دم بیش از یك سوم
- مریض بودن
- خلقتا گوش نداشتن حتی یك گوش
- نداشتن دندان به حدی كه نتواند علف بخورد
- نداشتن بینی
- پوسیده و خشك شدن پستان
- نداشتن پستان
- حیوانی كه قادر به شیر دادن بچه اش نباشد
- كور بودن دو چشم و پستان گاو و شتر
- كور بودن یك چشم و پستان گوسفند
- حیوانی كه به غیر از مدفوع چیز دیگری نمیخورد
- گاوی كه زبانش بریده شده باشد
- گاوی كه زبان نداشته باشد اما در مورد گوسفندان این چنین نیست
- لنگ بودن به حدی كه نتواند به محل كشتار برود
- خنثی بودن (دو جنسه بودن)
- حیوانی كه شاخش شكسته و به مخ رسیده باشد
آیا جایز است که در ذبح گاو و شتر هفت نفر شریك شوند؟
بله، در گاو و شتر اگر هفت نفر شریك شوند جائز است ولی باید نیت و مقصد همه رضای خدا باشد و سهم هر یك، از یك هفتم كمتر نباشد و اگر شركاء از هفت نفر هم كمتر باشد جائز است
احکام قربانی کردن در عید قربان
خوردن چند چیز از حیوان ذبح شده حرام است؟
از حیوان ذبح شده 10 چیز حرام است که از آن اجتناب كنید:
- فرج یعنی شرمگاه ماده
- دبر شرمگاه عقب حیوان كه به آن مقعد نیز میگویند
- مرارة یعنی كیسه صفراء
- استخوان
- نخاع و مغز ستون فقرات
- خون
- مثانه
- خایه یا بیضه
- ذكر یعنی شرمگاه نر
- غده ها
آیا ذبح گوسفند آبسته (باردار) جایز است؟
اگر وقت ولادت نزدیك باشد، ذبح آن مكروه است
کیفیت تقسیم قربانی
امامان معصوم (ع) یک سوم قربانی را به همسایگان، یک سوم آن را به نیازمندانی که درخواست داشتند، می دادند و یک سوم باقی مانده را برای خانواده خود نگه می داشتند.
«وَ كَانَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ وَ أَبُو جَعْفَرٍ (ع) يَتَصَدَّقَانِ بِثُلُثٍ عَلَى جِيرَانِهِمْ وَ بِثُلُثٍ عَلَى السُّؤَّالِ وَ بِثُلُثٍ يُمْسِكَانِهِ لِأَهْلِ الْبَيْت».
و عليّ بن الحسين و ابو جعفر عليهما السّلام ثلث قربانى را صدقه همسايگان و ثلث ديگر را صدقه سائلان مي ساختند و ثلث سوم را براى خانواده نگاه مي داشتند. (7)
از این رو مستحب است كه قربانى سه قسمت شود: یك سوم آن را خودش بخورد و یك سوم را صدقه دهد و یك سوم را هدیه نماید؛ و احتیاط آن است كه چیزى از آن بخورد اگر چه واجب نیست.(8)
بنابراین اگر کسی علاقه مند بود تمام گوشت قربانی را برای خود نگه دارد، منعی نخواهد داشت.
1.حیواناتی مانند گوسفند و بز و گاو به صورت ذبح کشته می شوند ولی شتر به صورت نحر
قربانی از منظر قران
فَلَمَّا بَلَغَ مَعَهُ السَّعْيَ قَالَ يَا بُنَيَّ إِنِّي أَرَى فِي الْمَنَامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ فَانْظُرْ مَاذَا تَرَى قَالَ يَا أَبَتِ افْعَلْ مَا تُؤْمَرُ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ مِنَ الصَّابِرِينَ ﴿۱۰۲﴾
انصاریان: هنگامی که با او به [مقام] سعی رسید، گفت: پسرکم! همانا من در خواب می بینم که تو را ذبح می کنم، پس با تأمل بنگر رأی تو چیست؟ گفت: پدرم آنچه به آن مأمور شده ای انجام ده اگر خدا بخواهد مرا از شکیبایان خواهی
تفسیر:
در آیه ۱۰۲ سوره صافات اشاره به تسلیم بودن حضرت ابراهیم وپسرش حضرت اسماعیل دارد که هم پدر وهم پسر در در گاه خداوند منان سر تعظیم فرود اورده وبالاترین نعمت آن هم این گونه فرزند نیکو سرشت را به قربانگاه میبرد و اسماعیل هم از تصمیم پدر حتی برای یک لحظه سرپیچی نمیکند ، آری نقل اینگونه داستانها درقران برای آن است که به ما مردم درهرزمانه ای درس عبرت بدهدما که هرگز به این مقام نخواهیم رسید ولی قربانی کردن یک گوسفند آن هم در حد بضاعت در مقابل کار ابراهیم و اسماعیل که چیزی نیست خداوند با گرفتن قربانی مارا به همان اندازه ی اخلاصمان از ناپاکی پاک میکند شاید توان مالی نداشته باشیم تا یک گوسفند بخریم میتوانیم شریک پیدا کنیم مهم نفس عمل واخلاص در عمل است به امید روزی که ماهم دربین خوبان وابراهیمیان قرار بگیریم .
«وَالْبُدْنَ جَعَلْنَاهَا لَکُم مِّن شَعَائِرِ اللَّهِ لَکُمْ فِیهَا خَیْرٌ فَاذْکُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَیْهَا صَوَافَّ فَإِذَا وَجَبَتْ جُنُوبُهَا فَکُلُوا مِنْهَا وَأَطْعِمُوا الْقَانِعَ وَالْمُعْتَرَّ کَذَلِکَ سَخَّرْنَاهَا لَکُمْ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ » سوره حج
«و (قربانی کردن ) شتران فربه را برای شما از نشانه های خدا (شعائر الهی) قرار دادیم، که در آنها برای شما خیر و برکت است. پس (هنگام قربانی) در حالی که برپای ایستادهاند، نام خدا را بر آنها ببرید و چون به پهلو درافتادند (و جان دادند،) از آن بخورید و به نیازمندان سائل و غیر سائل بخورانید. آری! ما آن حیوانات را این گونه برای شما رام کردیم، باشد که شکرگزار باشید»
تفسیر:
در آیه ۳۶ سوره حج خداوند برای اینکه مسلمانها از گوشت پاکیزه وحلال طیب و طاهر استفاده کنند بردن نام خدا را در هنگام قربانی واجب میداند و شتر را از شعایرالهی ونشانه های خود میداند البته همه ی حیوانات رام شده همچون گاو و گوسفند و بز و…تمامی نشانه های خداست وبردن نام خدا در هنگام ذبح واجب میشود تا شیطان در آن قربانی شریک نشود همچنین بر ما مسلمانان وارد شده در هنگام خوردن و آشامیدن وشروع هرکاری نام خدا را ببریم تا از دسترس شیطان محفوظ بمانیم این گونه خداوند مراتب قرب خویش را به ما انسانها یادآوری میکند تا در هر شرایط به یاد اوباشیم گاه مردم میپرسند نگفتن بسم الله چه ربطی یا زیانی در گوشت آن گوسفند می آورد و ما این گوشت را خورده و سالمیم در جواب آنها باید گفت گفتن نام خداوند در هنگام ذبح گوسفند باعث پاکیزگی نفسانی در آن گوشت میشود و شاید از نظر ظاهری جسم شما سلامت باشد ولی از نظر باطنی چشم دل شما را کور میکند آن وقت است که حق را میبینیم و زیر پا میگذاریم انشاالله که هیچ وقت در زمره آنان نباشیم و خداوند به برکت اعمال خالصانه امان ما رادر زمره ی صالحان در قیامت گرد آورد .