قنات

نات یا کاریز تشکیل شده از یک تونل زیرزمینی با شیب ملایم از طرف دشت به طرف کوهستان و چند چاه عمودی که این تونل زیرزمینی را در فواصل مشخص با سطح زمین مرتبط می سازد. این چاه ها علاوه بر آن که مجاری انتقال مواد حفاری شده به خارج هستند، عمل تهویه کانال زیرزمینی را انجام داده و راه دسترسی برای لای روبی، تعمیر بعدی و بازدید از قنات نیز به شمار می روند. ابتدا در مرتفع ترین نقطه مسیر قنات در دست احداث، مادرچاهِ قنات یا گمانه حفر می شود. مادرچاه اولین چاهی است که در بالادست اراضی مورد نظر برای ایجاد مزرعه و به منظور کشف سطح ایستایی سفره آبی (زه) حفر می شود. اگر سطح زه در این نقطه از سطح اراضی دشت که برای ایجاد مزرعه انتخاب شده بالاتر باشد، می توان بین این دو نقطه به ایجاد قنات دست زد. با حفر مجرای آب، قسمتی از مسیر قنات که چاه های حفر شده در آن بالای سطح ایستایی آب قرار گرفته و از کف مجرای آن آب تراوش نمی کند، خُشکه کار یا خُشکان و قسمتی که چاه های حفر شده در آن زیر سطح ایستایی آب واقع شده و آبده است تَره کار یا تَران نامیده می شود.

استخراج آب های زیرزمینی بوسیله قنات به گونه ای است که آب بدون کاربرد نیرویی خارجی، تنها بوسیله نیروی ثقل به سطح زمین روان می شود. چون در قدیم امکاناتی نبوده که بتوان خیلی از سطح ایستایی آب در زیر زمین پایین تر رفت، قنات ها از سطح سفره های آب زیرزمینی برداشت کرده و از همین رو، ترسالی و خشکسالی متوالی می توانست بر روی آبدهی آنها تأثیر بگذارد.

استحصال آب از قنوات بر اساس توازن طبیعی لایه های آبدار و متناسب با بیلان آبی سفره صورت می گیرد. بنابراین بهره برداری از قنوات نمی تواند جز بصورت جزئی و محلی موجب افت شدید سطح ایستایی آب در سفره شود. از این گفته می توان چنین برداشت کرد که ماهیت استخراج آب از قنات طوری است که در عین توجّه به نیازهای نسل کنونی، حقوق نسل های آینده نیز در استفاده از سفره های آبی محفوظ می ماند.

قنات در امیران

قنات امید گازان کشور ایران استان اصفهان شهرستان اردستان بخش مرکزی روستا امیران مشخصات فنی طول

۳۴۰۰ متر عمق مادر چاه ۶۴ متر تعداد میلهٔ چاه ۱۲۵ فاصله مظهر قنات تا محل ۷۴۰۰ متر دبی ۵۳ لیتر بر ثانیه

  امید گازان قناتی است که در روستای امیران از توابع بخش مرکزی، شهرستان اردستان در استان اصفهان قرار دارد.

 مشخصات قنات . روستای امیران

      تعداد ۱۲۵ میله چاه دارد. عمق مادرچاه این قنات، ۶۴ متر و فاصلهٔ مظهر تا محل ان       7400 متر می‌باشد. دبی این قنات ۵۳ لیتر بر ثانیه است.

  تعداد مالکان این قنات ۵۵۵ نفر می‌باشد و اراضی تحت کشت این قنات ۱۰۵ هکتار می‌باشد.

 منابع↑ «بانک اطلاعاتی قنات‌های کشور». وزارت جهاد

قنات روستای امیران( قنات امید گازان)

واحد تقسیم بندی آب در امیران سرقه یا سرجه که هر سرجه حدود ۸دقیقه میباشد

 قنات امیران هشت شبانه روز وهر شبانه روز ۱۸۰سرقه ودر مجموع ۱۴۴۰ سرقه میباشد

هشت شبانه روز در آب امهران به شرح ذیل میباشد

۱. حاج محمد دخیل ،،وراث حاج حسین اسکندر،،حاج اسماعیل ،،وراث حسن نصرالله،،حاج محمد تقی وحاج علی و

۲_حاج یدالله وحاج فضل الله،،حاج سلیمان،،حاج رضا حبیب ،، ووراث مرحوم محمد تقی

۳__شبانه روز کچوئی ها

۴_حاج غلامحسین ،،وراث حاج علی معین ابادی ،،وراث حاج حسن حسین رضا،,،، رضا حسین رضا

۵_حاج حسن ،حاج رضا اکبر اسماعیل،،سید محمد

۶_حاج حسین عباس ،استاد جعفر،،مرتضی ،احمد

۷__حاج اکبر،،حاج سید محمدو...

۸_حاج پرویز ،اقاناصر. حسین ارباب حاجی دخیل و.....

   بنا بر اقوال پیشینیان و بعضی شواهد موجود 7رشته قنات روستای امیران در محله های اردستان امروزی ازجمله قناتهای:

1-محله بازار 

2-محلی اسپیریز

3-محله فهره

4-محله راهمیان

5- محله کوشک

6-محله باب الرحی

7-محله مون 

   وجود داشته است و با توجه به گسترش شهر اردستان و ساختن ابنیه و اماکن و گسترش شهرسازی در زمینهای کشاورزی بر روی رشته های قنات امیران امروزه به جز رشته های قنات :

1-قنات دشت راهمیان 

2-قنات مون 

   تقریبا بقیه رشته های قنات روستای امیران به صورت متروکه در آمده است .

   گر چه در آمار قناتهای ایران طول قنات روستای امیران را حدود 3400 متر و تعداد 125 حلقه چاه که عمیق ترین آن 64 متر ذکر شده است . ولی ظاهرا طول قنات قدیمی خیلی بیش از این مقدار است.

   آنچه مسلم است امیران کهنه سابقه تاریخی بیش از اردستان امروز را داشته است و دلیل آن این است که مسیر قنات و چاهها نمیتوانسته در زمینهای مسکونی و یا کشاورزی اردستان ساخته شده باشد. و با توجه به حساسیت های بیشتر در گذشته این امر دور از ذهن نمیباشد.

   امید است با پیگیری ، زمینهای حریم چاهای قنات روستای امیران که در بافت شهر و زمینهای کشاورزی اردستان قرار دارد به اهالی و مالکان قنات روستا بر گردد

قنات امیران یا قنات امید گازان اردستان

طول قنات 3400متر  ،تعدادمیله چاه 125حلقه ،دبی (لیتر بر ثانیه )53،عمق مادر چاه 64متر سطح زیر کشت 105 مکتار

مقایسه قنات امیران با قنات های اردستان از نطر تعداد میله چاه

قنات مهاباد 275 حاقه 

قنات مزد اباد بالا 170 حلقه 

قنات لکه دان زواره 130 حلقه 

قنات امیران 125حلقه چاه

مقایسه قنات امیران باقنات های اردستان از نظر عمق مادر چاه

قنات های سهراب ومحمد اباد موغار ومهاباد با عمق مادر چاه د72متر

قناتحسین اباد میرعلینقی با عمق مادر چاه 65متر

قنات امیران با عمق مادر چاه 64 متر

ظ

مقایسه قنات امیران با قنات های اردستان از لحاظ طول قنات

قنات ارونه 6000متر

قنات مهاباد 5200متر 

قنات مهر زواره5000متر 

قنات محمد اباد موغار4200متر

قنات حسین اباد سهامیه وقنات سعیگرد  3500متر

قنات امیران 3400متر

مقایسه میزان ابدهی قنات امیران با قنات های اردستان

قنات ارونه 145لیتر بر ثانیه

قنات های مهاباد،محمد اباد موغار وشورابه 72لیتر بر ثانیه 

قنات خسرو شاه وسهراب اردستان 60لیتر بر ثانیه

قنات امیران 53لیتر برثانیه

مقایسه قنات امیران با قنات اردستان از لحاظ سطح زیر کشت 

قنات سطح زیر کشت قنات مهاباد 300هکتار

سطح زیر کشت قنات ارونه 150هکتار

سطح زیر کشت قنات امیران 105 هکتار